Ruim 40,000 euro schade vergoeding door catfishing

De Rechtbank Limburg heeft een mooi vonnis gewezen in de kwestie “Cindy Klaassen”. De dader had met het nepaccount op Facebook naaktfoto’s van het slachtoffer ontfutseld. De rechter vindt dat op een “walgelijke manier” misbruik is gemaakt van het vertrouwen van het slachtoffer.

Het vonnis is niet alleen bijzonder vanwege de hoge schadevergoeding. Het is namelijk de eerste keer dat een Nederlandse rechter catfishing onrechtmatig verklaart. Daarnaast is het vonnis bijzonder vanwege het geleverde bewijs. Het is namelijk niet zo makkelijk om te bewijzen wie achter een nepprofiel zit.

Lexxit stond het slachtoffer bij. Voor haar is het vonnis een hele opluchting. Eindelijk krijgt zij erkenning van hetgeen haar is aangedaan.

De achtergrond van het nepprofiel “Cindy Klaassen”.

Het begon allemaal in december 2015. Het slachtoffer kwam op de Facebookgroep “Lesbische Vrouwen 25+” in aanraking met de mooie “Cindy Klaassen”. Cindy begon een chatgesprek en al snel ontstond een klik. De gesprekken werden steeds intiemer en op een gegeven moment stuurde Cindy naaktfoto’s van zichzelf. Daarna heeft het slachtoffer zelf ook intieme beelden gestuurd aan Cindy.

Het slachtoffer wist toen niet dat Cindy in werkelijkheid een 67 jarige man was. De man had op de computer van zijn ex (die fotograaf is) naaktfoto’s van een jongedame bemachtigd. Met die naaktfoto’s tuigde hij het nepprofiel “Cindy Klaassen” op en belazerde hij tientallen vrouwen. Inmiddels hebben al 25 slachtoffers zich gemeld.

Na twee maanden chatten viel het op dat Cindy nooit in persoon wilde afspreken. Het slachtoffer confronteerde Cindy daarmee en dreigde haar te ontmaskeren. Cindy aarzelde geen moment en dreigde alle intieme beelden online te zetten.

Bewijs gebruiker nepprofiel

Het is niet makkelijk om de gebruiker van een nepprofiel te ontmaskeren. Nog moeilijker is om daadwerkelijk te bewijzen wie de dader is. Dat komt ook in deze zaak naar voren.

De eerste logische stap om de identiteit van de dader te achterhalen was Facebook. Facebook beschikt namelijk over het IP-adres van al haar gebruikers. Providers weigerden de identiteit van de gebruikers vrijwillig af te geven. Zij moet die informatie wel verstrekken wanneer de rechter dat beveelt. In dit geval heeft het slachtoffer in een kort geding zo’n gerechtelijk bevel verkregen. Met dat bevel kon bij de provider opgevraagd worden wie gebruik maakt van het IP-adres.

Het laat zien hoe lastig het in de praktijk is om op het internet te opereren. Zelfs na deze hoeveelheid bewijs weet de dader nog een excuus te verzinnen:

” B     heeft ter zitting volhard in zijn verweer dat hij niet de alias ‘Cindy Klaassen’ heeft gebruikt en verklaard: “ik vertel nu pas wat ik eerder liever niet wilde vertellen, namelijk dat ik mijn mobiele telefoon en de Toshiba laptop zo’n 3/4 jaar respectievelijk anderhalf jaar heb uitgeleend aan mijn toenmalige achterbuurman(..), omdat hij in een scheiding zat en werd lastig gevallen door zijn ex.”, maar deze stelling is niet onderbouwd en overigens ongeloofwaardig temeer nu hij ten overstaan van de voorzieningen rechter nog, evenmin onderbouwd, had aangevoerd dat hij een onbeveiligde wifi extender had gebruikt voor internet in de tuin.”

Gelukkig acht de rechter dit excuus niet meer geloofwaardig.

Catfishing is onrechtmatig.

Bijzonder is dat de rechtbank oordeelt dat sprake is van oplichting. Dat is voor het eerst in Nederland.

Voor het slachtoffer is dit oordeel van grote waarde. Zij kreeg vaak te horen dat het haar eigen schuld was dat de beelden verspreid zijn. Zij had ze immers vrijwillig toegestuurd. Dat doet dus geen recht aan de werkelijkheid. Het slachtoffer is namelijk door Cindy op een zorgvuldige manier misleid de foto’s af te geven. Cindy stuurde zelfs eerst haar eigen naaktfoto’s. Daardoor ontstond een vertrouwensband en binnen die vertrouwensband verzond het slachtoffer de foto’s. De dader maakte aldus misbruik van het opgewekte vertrouwen.

Kenmerk van oplichting is nu eenmaal dat de truc achteraf doorzichtig lijkt. Iedereen, ook het slachtoffer, vraagt zich af hoe iemand daar ooit in had kunnen trappen. Het slachtoffer krampt vervolgens met schuldgevoelens, terwijl de oplichter op het moment suprême juist heel overtuigend was. Dat de rechtbank erkent dat sprake is van oplichting betekent in feite erkenning dat het slachtoffer geen blaam treft.

Veel mensen geven zich voor een ander uit op internet en gebruiken dus een “andere identiteit”. Toch is meestal geen sprake van oplichting. Het verschil is dat in dit geval de andere identiteit gebruikt is om de foto’s te krijgen die hij anders niet gekregen zou hebben.

Volgens het wetboek van strafrecht is oplichting wanneer:

Hij die, met het oogmerk om zich of een ander wederrechtelijk te bevoordelen, hetzij door het aannemen van een valse naam of van een valse hoedanigheid, hetzij door listige kunstgrepen, hetzij door een samenweefsel van verdichtsels, iemand beweegt tot de afgifte van enig goed, tot het ter beschikking stellen van gegevens met geldswaarde in het handelsverkeer, tot het aangaan van een schuld of tot het teniet doen van een inschuld, wordt, als schuldig aan oplichting, gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vier jaren of geldboete van de vijfde categorie”

In dit geval heeft de dader zich op Facebook uitgegeven voor Cindy Klaassen, een mooie jongedame van 25, om de foto’s te bemachtigen. Dat is kwalijk, volgens de rechtbank:

“Vraag is vervolgens of het verweten gedrag onrechtmatig is. B is een man en dus geen lesbische vrouw. desondanks was hij binnen de Facebookgroep”Lesbische vrouwen 25+ actief en heeft zich daarbij tegenover A voorgedaan als een (lesbische) vrouw met de (profiel)naam Cindy Klaassen. Die misleiding heeft hij voortgezet door in de hoedanigheid van Cindy Klaassen een vertrouwensband met A op te bouwen, waarbij hij op een zeker moment intieme foto’s van een vrouw aan haar is gaan sturen met de suggestie dat die van Cindy Klaassens waren. B Heeft bijgedragen aan een sfeer waarin A vervolgens ook eigen intieme foto’s beelden is gaan sturen aan hem. Met andere woorden: B is door middel van een valse identiteit en onder valse voorwendselen in het bezit gekomen van zeer persoonlijke en vertrouwelijke gegevens betreffende A die niet voor hem waren bedoeld en die hij, indien hij zijn ware identiteit had gebruikt, niet van haar zou hebben ontvangen. Daarnaast heeft B om beelden van A in compromitterende houding door publicatie via het internet openbaar te maken.

Er is dus sprake van misleiding en oplichting van A, en tevens van (dreigende) inbreuk op haar portretrecht en persoonlijke levenssfeer. Dit gedrag is naar het oordeel van de rechtbank evident onrechtmatig jegens aar. De onder I gevorderde verklaring voor recht zal derhalve worden toegewezen.”

Opvallend is dat de rechtbank bij het bepalen van de hoogte van de schade wel rekening houdt met het gegeven dat op internet niet iedereen is wie hij zegt te zijn:

“en dat A die foto’s heeft gedeeld terwijl zij ‘Cindy Klaassen’niet in persoon had ontmoet en ook anderszins geen zekerheid had dat ‘Cindy Klaassen’ niet in persoon had ontmoet en ook anderszins geen zekerheid had dat ‘Cindy Klaassen’ de persoon was die zij voorwendde te zijn. Het is immers een feit van algemene bekendheid dat bij het gebruik maken van Facebookaccounts, chatrooms e.d. door personen eenvoudig valse identiteiten kunnen worden gebruikt, dat daarvan misbruik kan worden gemaakt en dat dat ook vaak gebeurt.” 

De rechtbank erkent dus dat op internet valse identiteiten vaak voorkomen en vindt dat de internetgebruiker zich daarvan bewust moet zijn. Echter, dat ervaringsfeit geeft de dader geen vrijbrief om zomaar misbruik te maken van die valse identiteit.

De uitspraak past in een bredere maatschappelijke trend waarin grensoverschrijdend gedrag op internet wordt aangepakt. Waar het internet vroeger als vrijplaats werd gezien wordt vandaag de dag bijvoorbeeld wraakporno strafbaar en wordt het Patricia Paay verhaal daadwerkelijk vervolgd. De toenemende bescherming is een prettige ontwikkeling omdat ons leven zich steeds meer op internet afspeelt. Deze uitspraak is een belangrijke steun in de rug voor toekomstige slachtoffers.

De schade

De dader is dus veroordeeld tot een schadevergoeding van ruim € 40,000.

Het grootste gedeelte van dat bedrag zijn onderzoeks- en proceskosten. Het slachtoffer heeft namelijk aanzienlijke juridische onderzoekskosten. De rechtbank vindt dat deze kosten zijn veroorzaakt omdat de dader zijn onschuld bleef volhouden. Daarom moest het slachtoffer doorgaan met het verzamelen van bewijs en het maken van kosten.

Voor slachtoffers van internetcriminaliteit is de uitspraak op dit punt een behoorlijke opsteker. De kosten van vervolging zijn erg hoog en het is terecht dat de dader deze betaalt. Helemaal als de dader de vervolging bemoeilijkt en maar blijft ontkennen. Had de dader zijn betrokkenheid immers ruiterlijk toegegeven dan waren veel van deze kosten niet nodig geweest.

De rechtbank acht ook plaats voor een immateriële schadevergoeding:

“Inzake de immateriële schadevergoeding(vordering VIII) overweegt de rechtbank dat B op een walgelijke manier misbruik heeft gemaakt van het door hem bij A in ‘Cindy Klaassen’ gewekte vertrouwen en inbreuk heeft gemaakt op haar persoonlijke levenssfeer. Zij is door hem maandenlang ernstig misleid en heeft daarna lange tijd in onzekerheid moeten leven of hij zijn dreigementen om compromitterende beelden van haar via het internet openbaar te maken, zou uitvoeren, een zorg die in het bijzonder belastend is , omdat -het nagenoeg) onmogelijk is om op internet verspreide informatie met 100% zekerheid van het internet te verwijderen”

Volgens de rechtbank is een bedrag groot € 5.000,- redelijk. Dat is precies de gemiddelde immateriële schadevergoeding die in Nederland gebruikelijk wordt toegewezen.

Licentie

Creative Commons-Licentie
Lexxit Knowledge van Lexxit is in licentie gegeven volgens een Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-GelijkDelen 3.0 Unported-licentie.
Gebaseerd op een werk op www.lexx-it.nl.

Lexxit geeft vrijblijvend advies over uw casus!

Meld internetmisbruik